Tàu vũ trụ Endeavour của NASA đã hoàn thành sứ mệnh cuối cùng của mình vào năm 2011 và hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Trung tâm Khoa học California (Los Angeles, Mỹ). Trong suốt 19 năm hoạt động, tổng quãng đường mà Endeavour di chuyển lên tới 198 triệu Km và nó đã bay quanh quỹ đạo trái đất hơn 4600 lần. Sau đây là một số thông tin thú vị khác liên quan đến tàu vũ trụ này.
Em út trong đội tàu vũ trụ của NASA Endeavour là thành viên trẻ nhất trong đội tàu con thoi hiện đã nghỉ hưu của NASA. Endeavour được chế tạo nhằm mục đích thay thế cho tàu con thoi Challenger - Con tàu đã bị nổ trong vụ tai nạn xảy ra vào tháng 1/1986, đồng thời cướp đi sinh mạng của 7 phi hành đoàn.
Cái tên do trẻ em đặt Endeavour là tàu con thoi duy nhất đặt tên dựa theo ý kiến tham khảo từ các em học sinh. Năm 1988, NASA đã tổ chức một cuộc thi cấp quốc gia nhằm tìm ra cái tên hay nhất cho tàu con thoi mới, đối tượng tham gia là các em học sinh tiểu học, phổ thông. Và ý kiến đặt tên tàu con thoi theo tên của một công trình nghiên cứu hoặc tên của một chiếc tàu thăm dò đại dương nhận được sự quan tâm đặc biệt.
Đến tháng 5/1989, Tổng thống Mỹ - George H.W. Bush đã chính thức công bố tên của tàu con thoi mới sẽ là Endeavour (Đặt theo tên H.M.S Endeavour - chiếc tàu thám hiểm vùng biển Nam Thái Bình Dương vào thế kỷ 18 được điều khiển bởi thuyền trưởng James Cook (Anh)).
Con tàu được hoàn thành từ phế liệu NASA đã tận dụng phế liệu và những phần còn sót lại trong quá trình chế tạo tàu con thoi Discovery, Atlantis để sản xuất một số bộ phận của Endeavour. Nhờ vậy mà tổng chi phí chế tạo Endeavour chỉ khoảng 1,7 tỷ Đô la Mỹ. Để tiết kiệm, Endeavour cũng đã trở thành tàu con thoi đầu tiên sử dụng dù giảm tốc để hạ cánh. Ngoài ra, phần lớn hệ thống điện tử của tàu cũng được chế tạo từ các phụ tùng riêng lẻ.
Nhận nhiệm vụ sửa chữa Kính viễn vọng không gian Hubble Chỉ một thời gian ngắn sau khi chính thức đưa vào hoạt động (4/1990) thì các hình ảnh gửi về từ Kính viễn vọng không gian Hubble có dấu hiệu mờ đi. Và đến năm 1993, chuyến bay mang số hiệu STS-61 của Endeavour được giao sứ mệnh bay vào vũ trụ để khắc phục sự cố trên. Cụ thể thì các thành viên trong phi hành đoàn đã tiến hành thay thế quang học và một số thiết bị khác của Hubble. Đây cũng là sứ mệnh sửa chữa Kính viễn vọng không gian Hubble đầu tiên trong lịch sử
Xây dựng Trạm vũ trụ quốc tế ISS Sự ra đời của Trạm vũ trụ quốc tế ISS gắn liền với chuyến bay số hiệu STS-88 của Endeavour (12/1998). STS-88 mang sứ mệnh vận chuyển các thành phần đầu tiên của Mỹ lên trạm ISS – khoang kết nối Unity. Nó được dùng để nối các module làm việc, sinh sống của phi hành đoàn và cũng đã tiến hành kết nối với module Zarya của Nga (lúc này đã hoạt động trong quỹ đạo).
Trong sứ mệnh cuối cùng mang số hiệu STS-134 thì Endeavour một lần nữa góp công lớn cho sự phát triển của Trạm vũ trụ quốc tế ISS khi vận chuyển thành công máy đo phổ từ Alpha (Alpha Magnetic Spectrometer-AMS, trị giá 1,5 tỷ Đô la Mỹ) - một thiết bị dò tìm tinh vi sẽ giúp các nhà khoa học nghiên cứu về sự thành lập của vũ trụ. Thiết bị này sẽ tìm kiếm bằng chứng rất khó phát hiện của các phản vật chất bằng cách tìm kiếm các phân tử anti-carbon, và anti-helium trong số tất cả những hạt li ti có thể thấy được.
Nữ phi hành gia gốc Phi đầu tiên bay vào vũ trụ Chuyến bay thứ hai của tàu con thoi Endeavour (STS-47, năm 1992) đã đánh dấu một cột mốc mới khi lần đầu tiên một nữ phi hành gia người Mỹ gốc Phi (Mae Jemison) và một phi hành gia người Nhật Bản (Mamoru Mohri) được bay vào vũ trụ. Đồng thời chuyến bay cũng ghi nhận cặp vợ chồng đầu tiên cùng thực hiện một sứ mệnh không gian (Mark Lee và Jan Davis).
Tàu con thoi là một biểu tượng danh dự cho sự phát triển khoa học công nghệ của nước Mỹ, nhưng nó cũng đồng thời làm rất nhiều người không hài lòng vì tốn quá nhiều tiền, thiếu an toàn hơn bất cứ phương tiện không gian nào từng được chế tạo và chưa bao giờ đủ mạnh để bay cao hơn 600km. Tàu con thoi Discovery vừa kết thúc sứ mệnh của nó ở viện bảo tàng Smithsonian, mời bạn cùng đọc những thông tin rất thú vị về tàu con thoi (Space Shuttle) mà Forbes đăng tải.
Tàu con thoi làm nhiều người chết hơn bất cứ phương tiện không gian nào khác trong lịch sử:
Tàu con thoi Challenger đã nổ kèm theo 7 người chết, trong đó có 6 phi hành gia và 1 giáo viên hướng dẫn trong một tai nạn thảm khốc vào năm 1986 ở chuyến bay thứ 10 của nó. Một vụ nổ khác vào năm 2003 trong chuyến bay thứ 28 của tàu Columbia cũng đã làm chết 7 người khác. Hiện tại Mỹ có 5 tàu con thoi, bao gồm Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis, and Endeavor và 2 trong số đó đã nổ, đạt một tỷ lệ kinh hoàng 40%. Xét ở mức độ phóng thất bại, tàu con thoi cũng đạt tỷ lệ rất cao 1,5%.
Nếu bạn cho rằng vài người chết không đáng kể thì hãy so sánh với các số liệu trong dự án Apollo I, chỉ 3 phi hành gia chết trong quá trình bay thử trong khi các dự án Mercury và Gemini hoàn toàn không có bất cứ thảm họa nào xảy ra. Chương trình không gian của Trung Quốc chưa có phi hành gia nào bị chết còn Liên Xô cũng chỉ để mất 1 người ở Soyuz 1 và 3 người khác ở Soyuz 3 khi tiếp xúc với chân không.
Tàu con thoi cực kỳ mắc tiền.
Tàu con thoi đã có mặt hàng chục năm nhưng mới có tổng cộng 355 người được bay vì nó quá mắc tiền. NASA cho biết mỗi một lần phóng tàu con thoi tiêu tốn khoảng 450 triệu đô la Mỹ nhưng nhiều nguồn tin cho biết con số đó còn lớn hơn nhiều. Tổng chi phí cho kế hoạch tàu con thoi tiêu tốn của nước Mỹ 173 tỷ đô la (đến năm 2005) trong khi chỉ có 5 con tàu chỉ có 135 lần thực hiện nhiệm vụ, tương đương với 1,3 tỷ đô la Mỹ cho mỗi lần phóng.
Các số liệu từ Nature còn ấn tượng hơn, cho biết số tiền quốc hội Mỹ đã chi ra lên tới 192 tỷ đô la Mỹ tính tới 2010, qua đó đẩy số tiền lên tới 1,5 tỷ đô la cho mỗi lần phóng. Chi phí phóng tàu con thoi đội lên quá cao như vậy là vì một số thành phần như thùng chứa nhiên liệu không thể tái chế mà buộc phải thay mới.
Hơn thế nữa, do được nghiên cứu từ những năm 70 và hoàn thiện vào những năm 80, tàu không gian vẫn sử dụng những công nghệ và trang thiết bị quá cũ. Dù được cải tiến qua nhiều thời kỳ nhưng những thay đổi đó vẫn quá chậm chạp. Ngoài ra, nhiều bộ phận của tàu con thoi được chế tạo bởi 1 công ty duy nhất, họ phải duy trì toàn bộ cơ sở sản xuất chỉ để đáp ứng nhu cầu nhỏ bé của chính phủ. Do vậy, chi phí ngày càng cao và NASA thậm chí đã phải tìm kiếm một vài linh kiện trên eBay. Nếu bạn chưa biết thì tàu con thoi vẫn còn dùng con chip Intel 8086 từ năm 1981!
Trong khi đó, tàu Soyuz của Nga được cho là chỉ tốn 45 triệu đô la cho mỗi lần phóng, hiện nay nó có thể lên tới 63 triệu đô nhưng vẫn chẳng là gì so với tàu con thoi. MSNBC cho biết Nga đang sở hữu hệ thống tàu không gian rẻ, nhanh và rẻ hơn Mỹ. Và tất nhiên, nếu có tiền thì bạn cũng có thể bay lên không gian với tàu Nga nhưng tàu Mỹ thì chưa thể được.
Tàu con thoi chưa bao giờ bay đủ cao
Rất nhiều người tưởng tượng tàu con thoi sẽ bay được giữa Trái Đất và Mặt Trăng rồi quay lại nhưng thực tế không nhiệm màu như vậy. Tàu con thoi được thiết kế để bay lên cao từ 120-600 dặm, tức từ 200-965km. Dù vậy, quãng đường từ trái đất lên trạm không gian ISS chỉ vào khoảng 300-400km, mới được hơn một nửa khoảng cách từ TP.HCM ra Đà Nẵng. Khoảng cách từ Trái Đất tới kính viễn vọng Hubble cũng chưa đầy 600km trong khi Mặt Trăng cách chúng ta gần 400.000km.
Tàu con thoi chưa bao giờ hoạt động như mong muốn:
Với mong muốn cắt giảm chi phí, tàu con thoi được tạo ra nhằm thực hiện khoảng 50 chuyến bay mỗi năm nhưng thực tế thì bạn cũng đã biết, trung bình chỉ 4 chuyến được thực hiện. Mỗi tàu con thoi được thiết kế để hoạt động 10 năm nhưng nó vẫn phải phục vụ sau 20 năm ròng rã. Ngay cả một điều hành viên cao cấp tại NASA cũng con tàu con thoi là một sai lầm.
Tàu con thoi sẽ được thay thế bằng những phương tiện tốt hơn nhiều lần:
Kế hoạch Dragon của công ty tư nhân SpaceX dự kiện sẽ bay vào trạm không gian ISS vào cuối tháng 4 này, mở ra một triển vọng mới trong lĩnh vực không gian và cho phép nhiều người du hành lên quỹ đạo Trái Đất hơn. Rất nhiều các công ty khác như Blue Origin, Virgin Galactic, Armadillo Aerospace, XCOR, Orbital Sciences hay cả Boeing cũng đang cố gắng chen chân vào thị trường này. Và vì các dự án tư nhân được tạo ra để sinh lời, nó chắc chắn sẽ cạnh tranh và rẻ hơn những gì NASA từng làm. Nguồn: Forbes, MSNBC và NYT
![[ẹc]](/p/data/avatars/m/0/1.jpg?1659077205){kind=avatar}
