![[ẹc]](/p/data/avatars/m/0/1.jpg?1659077205){kind=avatar}
ẹc Ủng hộ việc anh Châu tiếp tục sinh sống và làm việc tại nước ngoài.
Giáo sư Ngô Bảo Châu đoạt giải toán học Fields
Giáo sư Ngô Bảo Châu vừa được trao huy chương Fields. Ảnh: cnrs.fr. Cả khán phòng ở Hyderabad, Ấn Độ, rộn ràng tiếng vỗ tay khi tên của giáo sư Ngô Bảo Châu được xướng lên là một trong bốn nhà toán học giành giải Fields hôm nay.
> Tổng thống Pháp chúc mừng Ngô Bảo Châu
> Chân dung 4 chủ nhân Fields
> Thời thơ ấu của Ngô Bảo Châu
Tổng thống Ấn Độ Pratibha Patil trao huy chương Fields - giải thưởng toán học cao quý nhất thế giới - cho Ngô Bảo Châu lúc 12:55 hôm nay (giờ Hà Nội).
Giáo sư Bảo Châu là nhà toán học đầu tiên của Việt Nam giành được giải thưởng danh giá này. Hôm nay, Việt Nam trở thành quốc gia châu Á thứ hai sau Nhật có nhà toán học đoạt giải Fields.
Khoảnh khắc Ngô Bảo Châu nhận giải Fields "Ngô đã đưa ra sự chứng minh sáng sủa về 'bổ đề cơ bản', là phần quan trọng trong tầm nhìn về toán học mà Robert Langlands - công tác tại Viện nghiên cứu cao cấp Princeton, New Jersey, đưa ra từ những năm 1960", lời giới thiệu của Liên minh Toán học quốc tế có đoạn. "Chương trình Langlands kết nối mọi lĩnh vực của toán học hiện đại. Như chính tên gọi của nó, bổ đề cơ bản tuy chỉ là một vấn đề kỹ thuật, nhưng nó đã gây lúng túng cho nhiều nhà toán học suốt nhiều thập kỷ qua. Thành tựu đột phá của Ngô giúp các nhà khoa học khác tiến lên trong việc chứng minh cả Chương trình Langlands".
Nhà toán học Robert Langlands (quốc tịch Canada và Mỹ) phát triển một lý thuyết đầy tham vọng và mang tính cách mạng nhằm kết nối hai nhánh của toán học là hình học và số học. Nếu chứng minh được nó loài người sẽ gần như có được một cái nhìn thống nhất cho nhiều ngành của toán học hiện đại như số học, đại số và giải tích. Ngày nay người ta gọi lý thuyết ấy là “Chương trình Langlands”.
Langlands hiểu rằng chứng minh những giả định của ông sẽ là công việc của nhiều thế hệ. Nhưng ông tin rằng khi trở ngại đầu tiên – gọi là “bổ đề cơ bản” – bị chinh phục thì lý thuyết sẽ được chứng minh. Langlands cùng các cộng sự và sinh viên của ông đã chứng minh được những trường hợp đặc biệt của định lý cơ bản. Nhưng chứng minh trường hợp tổng quát là công việc khó hơn rất nhiều so với dự đoán của Langlands. Nó khó đến nỗi các nhà toán học phải chờ đợi tới hàng chục năm sau.
Thành tựu của Ngô Bảo Châu đã được tạp chí uy tín Time của Mỹ đánh giá là một trong 10 phát kiến khoa học quan trọng nhất của năm 2009.
Peter Sarnak, chuyên gia về lý thuyết số học của Viện nghiên cứu cao cấp Princeton, nói về công trình của Bảo Châu: "Giống như chuyện có những người làm việc ở tít bên kia sông đợi ai đó ở bờ đối diện bắc cho cây cầu. Rồi giờ đây, cây cầu được bắc, toàn bộ công sức của họ được công nhận".
Huy chương Fields là một giải thưởng được trao cho tối đa bốn nhà toán học không quá 40 tuổi tại mỗi kỳ Đại hội Toán học Thế giới của Hiệp hội toán học quốc tế (IMU). Đại hội này được tổ chức 4 năm một lần. Nhà toán học Canada John Charles Fields là người sáng lập giải thưởng.
Cùng với Ngô Bảo Châu, ba nhà toán học khác đoạt giải Fields lần này còn có: Elon Lindenstrauss (Israel), Stanislav Smirnov (Nga) và Cedric Villani (Pháp).
Lễ khai mạc diễn ra trong buổi sáng nay tại thành phố Hyderabad và có khoảng 3.000 nhà toán học khắp thế giới tham dự. Ngồi trên hàng ghế ngay gần đầu trong hội trường có gia đình giáo sư Bảo Châu. Mẹ anh, phó giáo sư Trần Lưu Vân Hiền tươi tắn trong bộ áo dài truyền thống Việt Nam. Người cha - giáo sư Ngô Huy Cẩn - trang nghiêm trong bộ vest tối màu.
Con đường khoa học của Bảo Châu
Từ một học sinh chuyên toán ở Hà Nội những năm đầy khó khăn, giáo sư Ngô Bảo Châu đã trở thành nhà toán học tầm cỡ trong ngành toán thế giới.
Tên của Ngô Bảo Châu trên trang nhất của website của đại hội toán học thế giới 2010. Ảnh: icm2010.org.in. Ngô Bảo Châu sinh năm 1972 tại Hà Nội. Anh là con duy nhất của Giáo sư tiến sĩ khoa học Ngô Huy Cẩn của Viện Cơ học và Phó giáo sư tiến sĩ Trần Lưu Vân Hiền, công tác tại Bệnh viện Y học cổ truyền trung ương. Anh từng học tại trường Thực nghiệm Giảng Võ, Hà Nội trước khi vào khối phổ thông chuyên toán của Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội, nay là Đại học Quốc gia Hà Nội.
Mùa hè 1988, Bảo Châu tham dự kỳ thi Olympic Toán quốc tế tại Australia và giành huy chương vàng. Mùa hè năm sau anh tiếp tục giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế tại Đức. Cũng trong năm 1989 Châu sang Pháp để học tại Đại học Paris 6. Anh bảo vệ luận án tiến sĩ khi mới 25 tuổi tại Đại học Sư phạm Paris - ngôi trường danh tiếng bậc nhất nước Pháp. Năm 2003, ở tuổi 31, anh hoàn thành luận án habilitation (tương đương tiến sĩ khoa học) tại Đại học Paris 11. Đầu năm sau anh trở thành giáo sư của đại học này.
Ngô Bảo Châu cùng mẹ và các con gái. Ảnh do gia đình cung cấp. Vào năm 1994, Bảo Châu kết hôn với người bạn gái từ thời phổ thông. Năm 2004, anh và giáo sư Gerard Laumon - người thầy của anh - cùng nhận giải thưởng nghiên cứu hàng năm của Viện Toán học Clay (Mỹ) dành cho những người đạt thành tựu xuất sắc nhất trong năm nhờ giải quyết một trường hợp đặc biệt của “chương trình Langlands”. Mỗi năm chỉ có một đến hai người được trao giải và Châu là người Việt Nam đầu tiên nhận giải thưởng này.
Sau khi nhận giải thưởng Clay, Bảo Châu được Viện nghiên cứu khoa học cao cấp tại Princeton, Mỹ, mời sang làm giáo sư. Viện này là nơi quy tụ của nhiều nhà toán học và nhà vật lý hàng đầu thế giới, trong đó nhiều người từng đoạt giải Nobel và giải Fields.
Năm 2005, ở tuổi 33, Ngô Bảo Châu được đặc cách phong hàm giáo sư tại Việt Nam. Hiện nay anh là giáo sư trẻ tuổi nhất ở Việt Nam. Một năm sau đó, anh được mời đọc báo cáo tiểu ban tại Đại hội Toán học thế giới tại Madrid (Tây Ban Nha). Anh là người Việt Nam thứ ba có vinh dự này. Trước anh là hai người Việt Nam ở nước ngoài, giáo sư F. Phạm và giáo sư Dương Hồng Phong.
Sau khi chứng minh được “Bổ đề cơ bản”, một giả thuyết then chốt của Chương trình Langlands, anh được trao Giải thưởng Oberwolfach của Đức, Giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp (năm 2007). Công trình của anh đã được tạp chí đại chúng có uy tín Time Mỹ bình chọn là "một trong 10 phát minh khoa học tiêu biểu của năm 2009". Tháng 6 vừa qua, công trình của anh mang tên “Le lemme fondamental pour les algèbres de Lie” (Bổ đề cơ bản cho đại số Lie) dày 169 trang đã được chính thức công bố trong tạp chí Publications Mathématiques de L'IHÉS do nhà xuất bản Springer phát hành.
Dù nghiên cứu và giảng dạy toán ở các trung tâm hàng đầu thế giới, GS. Ngô Bảo Châu vẫn giành thời gian đáng kể để tham gia giảng dạy và đào tạo toán học tại Việt Nam. Anh tham gia công tác hướng dẫn nghiên cứu và giảng dạy chuyên đề cho sinh viên ở Đại học khoa học tự nhiên và Đại học Sư phạm (Đại học Quốc gia Hà Nội).
Giáo sư Ngô Bảo Châu sẽ bắt đầu làm việc tại khoa Toán của trường Đại học Chicago, Mỹ từ ngày 1/9/2010.
Mới đây, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã chính thức mời Ngô Bảo Châu về Việt Nam công tác và đóng góp cho chương trình nhằm đưa nước ta trở thành cường quốc về toán.
Ngô Bảo Châu - niềm tự hào của Việt Nam
Giọng xúc động khi trả lời VnExpress, Thứ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân cho rằng, với giải Fields GS Ngô Bảo Châu đã trở thành niềm tự hào của người dân Việt Nam. Thầy giáo, bạn bè và những người yêu Toán cũng đang ngây ngất với chiến thắng của anh.
> Cư dân mạng háo hức với sự kiện GS Ngô Bảo Châu
Trao đổi với VnExpress, Thứ trưởng Nguyễn Quân cho rằng, thành tích của giáo sư Bảo Châu sẽ là tấm gương, là động lực lớn cổ vũ, khuyến khích các nhà khoa học trẻ, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học cơ bản phấn đấu học tập, nghiên cứu. Ông Quân bày tỏ mong muốn giáo sư Bảo Châu sẽ dành thời gian giúp đỡ đào tạo thế hệ trẻ, đồng thời làm cầu nối giữa các nhà khoa học Việt Nam và thế giới.
* Clip Ngô Bảo Châu nhận giải Fields Ông Quân cũng khẳng định, Chính phủ, Bộ KH&CN sẽ tiếp tục quan tâm, hỗ trợ cho các nhà khoa học trẻ thông qua Quỹ Phát triển Khoa học Công nghệ quốc gia trong công tác nghiên cứu khoa học cơ bản, định hướng ứng dụng.
GS Ngô Bảo Châu và mẹ ở Amsterdam, Hà Lan. GS TSKH Trần Văn Nhung cho biết, từ 2-3 tháng nay, ông luôn có cảm giác ngất ngây trước việc Ngô Bảo Châu có thể giành giải thưởng lớn này. "Nhiều người ví đây với giải Nobel nhưng giải thưởng Fields chỉ dành cho người dưới 40 tuổi, còn giải thưởng Nobel thì có thể 70-80 tuổi vẫn đoạt được. Anh Châu là người thứ 4 có quốc tịch châu Á (3 người Nhật Bản, một người Việt Nam) đoạt giải. Trước đó cũng có 2 người gốc Hong Kong và Trung Quốc, nhưng quốc tịch lại ở Mỹ và Australia", GS Trần Văn Nhung nói.
Theo GS Nhung, việc Ngô Bảo Châu đoạt giải là hoàn toàn xứng đáng bởi đã chứng minh được bổ đề cơ bản. "GS Châu như một tổng công trình sư bắc được nhịp cầu giữa nhiều bến bờ xa lạ. Lâu nay mọi người vẫn tin là điều đó đúng nhưng chưa thể chứng minh, và GS Châu đã làm được", ông Nhung nói.
"Việc GS Châu đoạt giải là niềm tự hào của giới khoa học, giới Toán học Việt Nam, dân tộc Việt Nam và chứng minh chủ trương mở các lớp chuyên là hoàn toàn đúng đắn. Và chính Ngô Bảo Châu từng nói, nếu không có trường chuyên lớp chọn thì không thể có kết quả của anh cũng như những người khác", nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Trần Văn Nhung nhấn mạnh.
Tự hào về việc chủ nhân của giải thưởng Fields 2010 là "người Việt Nam, gen Việt Nam và cất cánh từ Việt Nam", GS Nhung cho biết thêm, năm 1988-1989 cậu học sinh khối chuyên Toán của ĐH Tổng hợp Hà Nội 2 lần vô địch Toán thế giới. Sau khi được thầy giáo người Việt Nam dạy dỗ, Ngô Bảo Châu tiếp tục được Pháp và Mỹ đào tạo thêm.
"Dù anh Châu được đào tạo ở Pháp hay Mỹ, tôi vẫn tin và tự hào vào trí tuệ Việt Nam. Nhưng nếu đất nước có nhiều thanh niên giỏi thì phải có cơ chế chính sách, lãnh đạo thế nào để phát huy chứ không phải chỉ say sưa, ru ngủ với thành tích này", Tổng thư ký Hội đồng Chức danh giáo sư nhà nước bày tỏ.
Túc trực bên máy vi tính suốt buổi trưa và chờ đợi việc xướng tên người học trò tài năng của mình, giáo sư Nguyễn Văn Mậu vui sướng cho biết, thành tích của Ngô Bảo Châu là niềm tự hào khôn tả của dân tộc cũng như của cả châu Á. Giáo sư Nguyễn Văn Mậu là người trực tiếp phụ trách đội tuyển Olympic Toán Việt Nam thời điểm Châu đi thi.
Nhìn nhận toàn bộ quá trình Bảo Châu trưởng thành, giáo sư Mậu khẳng định, thành công của Châu không phải tự nhiên mà có mà đó là cả quá trình rèn luyện lâu dài. "Bảo Châu có tài năng, học hành bài bản, lại được gửi tới những trung tâm Toán học lớn của thế giới, gặp thầy giỏi. Không phải đơn giản mà hội tụ được các yếu tố này nên việc Châu được vinh danh là tất yếu", giáo sư nói.
Giáo sư Mậu cũng cho rằng, sau sự kiện này, Toán học Việt Nam sẽ chuyển sang một giai đoạn mới, xây dựng và gia nhập các trường phái Toán học trên thế giới.
Tên người đoạt giải thưởng Fields được trang trọng đặt trên trang nhất website của Hội nghị Toán học Thế giới 2010. Ảnh: icm2010.org.in Chiều 19/8, ngôi nhà 4 tầng nằm sâu trong ngõ 12 Đào Tấn (Hà Nội) của gia đình giáo sư Ngô Bảo Châu khóa cửa. Hai ông bà Ngô Văn Cẩn và Trần Lưu Vân Hiền đã sang Ấn Độ tham dự lễ trao giải thưởng của con trai. Khi nhắc đến Ngô Bảo Châu và giải thưởng mà anh đạt được, ngay cả người bán hàng nước, rồi người hàng xóm đối diện với nhà ông bà Cẩn đều bày tỏ sự ngưỡng mộ.
Ông Văn Đình Hải, 75 tuổi, bán nước ở đầu ngõ cho biết, Châu rất giống bố mẹ ở lối sống giản dị, khiêm nhường. "Sống ở nước ngoài, mỗi độ hè về, cậu ấy lại đưa vợ con về chơi khoảng nửa tháng. Chiều chiều mấy bố con dắt nhau dạo chơi. Họ rất giản dị, chưa bao giờ thấy đi xe máy hay ôtô, toàn đi bộ về nhà. Biết tin Châu đoạt giải cả xóm ai cũng tự hào", ông Hải nói.
Và như đón trước sự kiện này, 2 ngày trước khi người Việt Nam đầu tiên được xướng tên nhận giải Fields, hôm 17/8, Chính phủ đã ký quyết định phê duyệt chương trình trọng điểm quốc gia phát triển Toán học đến năm 2020. Với số tiền 651 tỷ đồng, Chính phủ kỳ vọng trong vòng 10 năm nữa thứ hạng Toán học Việt Nam sẽ nhảy tư bậc 50 hiện nay lên hạng 35-40, và đóng góp nhiều hơn nữa vào kinh tế xã hội và quốc phòng an ninh.
GS Ngô Bảo Châu sinh năm 1972 tại Hà Nội, là con duy nhất của GS TSKH Ngô Văn Cẩn, chuyên gia hàng đầu về cơ học và PGS TS Trần Lưu Vân Hiền. Anh từng học tại trường thực nghiệm Giảng Võ, trước khi vào khối chuyên toán của ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội).
Năm 1988, Bảo Châu tham dự kỳ thi Olympic Toán quốc tế tại Australia và giành huy chương Vàng. Năm sau, anh tiếp tục giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế tại Đức. Cũng trong năm 1989, anh sang Pháp học tại ĐH Paris 6 và bảo vệ luận án tiến sĩ khi mới 25 tuổi tại ĐH Sư phạm Paris - ngôi trường danh tiếng bậc nhất nước Pháp. Năm 2003, ở tuổi 31, anh hoàn thành luận án habilitation (tương đương tiến sĩ khoa học) tại ĐH Paris 11 và đầu năm sau trở thành giáo sư của đại học này.
Năm 2005, ở tuổi 33, Ngô Bảo Châu được đặc cách phong hàm giáo sư và trở thành giáo sư trẻ tuổi nhất Việt Nam. Năm 2007, sau khi chứng minh được “Bổ đề cơ bản”, một giả thuyết then chốt của Chương trình Langlands, anh được trao Giải thưởng Oberwolfach của Đức, Giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp.
Từ năm 2007 đến nay, GS Ngô Bảo Châu trở thành giáo sư đặc biệt tại Viện Toán học Việt Nam và tháng 9 tới, GS Ngô Bảo Châu sẽ bắt đầu làm việc tại khoa Toán ĐH Chicago (Mỹ).
Đầu tháng 8, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã mời Ngô Bảo Châu về Việt Nam công tác và đóng góp cho chương trình nhằm đưa nước ta trở thành cường quốc về Toán. Chính phủ cũng đã phê duyệt Chương trình trọng điểm quốc gia phát triển Toán học giai đoạn 2010-2020, với tâm điểm là xây dựng Viện Nghiên cứu cấp cao về Toán.
Trong lần chia sẻ với báo chí, GS Châu cho biết, nếu vinh dự được nhận giải thưởng Fields, anh sẽ dành toàn bộ số tiền thưởng cho các học sinh nghèo.
Các giáo sư Mỹ ca ngợi Ngô Bảo Châu
Trường đại học Chicago, nơi Ngô Bảo Châu sẽ đến công tác kể từ tháng sau, dành những lời tốt đẹp nhất ca ngợi thành tựu của giáo sư và bày tỏ niềm mong chờ anh tới với nơi có khoa toán hàng đầu thế giới này.
> Tổng thống Pháp chúc mừng Bảo Châu
Giáo sư Ngô Bảo Châu và Huy chương Fields. Ảnh: AFP. "Chúng tôi chúc mừng giáo sư Ngô vì ông quả thực xứng đáng với tấm Huy chương Fields", Robert J. Zimmer, giáo sư toán và là Chủ tịch Đại học Chicago, phát biểu. "Chúng tôi trông đợi được chào đón ông trở thành thành viên mới của khoa toán, nơi có một chiều dài lịch sử danh giá.
Việc giáo sư Ngô Bảo Châu được trao Huy chương Fields không có gì gây ngạc nhiên, Robert Fefferman, Trưởng phân khoa Khoa học Vật lý và cũng là giáo sư toán của Đại học Chicago bình luận.
"Ngô là một nhà toán học trẻ tuyệt vời", Fefferman nói. "huy chương Fields là sự công nhận xừng đáng đối với thành tựu đặc biệt của ông, tiếp nối truyền thống toán học vĩ đại ở Đại học Chicago".
Giáo sư Ngô Bảo Châu đã làm chủ nhiều lĩnh vực toán để có thể chứng minh được bổ đề cơ bản, Peter Constantin, chủ tịch khoa Toán và là giáo sư Đại học Chicago phát biểu. "Thành tựu xuất sắc của ông được xây dựng trên nhiều thập kỷ nghiên cứu của các nhà toán học lừng danh", Constantin nói thêm. "Nó sâu sắc và thuần túy toán học, nhưng có liên quan chặt chẽ đến thế giới khác, trong đó có vật lý cao cấp, khoa học điện toán và công nghệ mã hóa".
Thông cáo của Đại học Chicago còn đưa chi tiết về sơ lược tiểu sử cũng như những thành tựu, giải thưởng mà Ngô Bảo Châu giành được trong sự nghiệp toán học của mình.
"Việc chứng minh được bổ đề cơ bản, vốn là vấn đề hóc búa trong toán học nhiều thập kỷ nay, đã củng cố rất nhiều lý thuyết đang mở đường cho những tiến bộ đặc biệt quan trọng trong cấu trúc toán và vật lý", đại học Chicago bình luận trong bản tin của viện nghiên cứu cấp cao khóa hè 2010.
Giáo sư Ngô Bảo Châu, khi nhận lời công tác tại UChicago, cho biết đây là môi trường tốt để anh tiếp tục nghiên cứu toán học.
“Cơ hội cộng tác chặt chẽ hơn với các đồng nghiệp tại Đại học Chicago đóng vai trò quan trọng đối với quyết định tới Chicago của tôi. Mọi người đang giải quyết một số vấn đề cơ bản nhất trong toán học tại khoa Toán của Đại học Chicago”, Bảo Châu tâm sự.
Giáo sư Ngô Bảo Châu đoạt giải toán học Fields
> Tổng thống Pháp chúc mừng Ngô Bảo Châu
> Chân dung 4 chủ nhân Fields
> Thời thơ ấu của Ngô Bảo Châu
Tổng thống Ấn Độ Pratibha Patil trao huy chương Fields - giải thưởng toán học cao quý nhất thế giới - cho Ngô Bảo Châu lúc 12:55 hôm nay (giờ Hà Nội).
Giáo sư Bảo Châu là nhà toán học đầu tiên của Việt Nam giành được giải thưởng danh giá này. Hôm nay, Việt Nam trở thành quốc gia châu Á thứ hai sau Nhật có nhà toán học đoạt giải Fields.
Khoảnh khắc Ngô Bảo Châu nhận giải Fields "Ngô đã đưa ra sự chứng minh sáng sủa về 'bổ đề cơ bản', là phần quan trọng trong tầm nhìn về toán học mà Robert Langlands - công tác tại Viện nghiên cứu cao cấp Princeton, New Jersey, đưa ra từ những năm 1960", lời giới thiệu của Liên minh Toán học quốc tế có đoạn. "Chương trình Langlands kết nối mọi lĩnh vực của toán học hiện đại. Như chính tên gọi của nó, bổ đề cơ bản tuy chỉ là một vấn đề kỹ thuật, nhưng nó đã gây lúng túng cho nhiều nhà toán học suốt nhiều thập kỷ qua. Thành tựu đột phá của Ngô giúp các nhà khoa học khác tiến lên trong việc chứng minh cả Chương trình Langlands".
Nhà toán học Robert Langlands (quốc tịch Canada và Mỹ) phát triển một lý thuyết đầy tham vọng và mang tính cách mạng nhằm kết nối hai nhánh của toán học là hình học và số học. Nếu chứng minh được nó loài người sẽ gần như có được một cái nhìn thống nhất cho nhiều ngành của toán học hiện đại như số học, đại số và giải tích. Ngày nay người ta gọi lý thuyết ấy là “Chương trình Langlands”.
Langlands hiểu rằng chứng minh những giả định của ông sẽ là công việc của nhiều thế hệ. Nhưng ông tin rằng khi trở ngại đầu tiên – gọi là “bổ đề cơ bản” – bị chinh phục thì lý thuyết sẽ được chứng minh. Langlands cùng các cộng sự và sinh viên của ông đã chứng minh được những trường hợp đặc biệt của định lý cơ bản. Nhưng chứng minh trường hợp tổng quát là công việc khó hơn rất nhiều so với dự đoán của Langlands. Nó khó đến nỗi các nhà toán học phải chờ đợi tới hàng chục năm sau.
Thành tựu của Ngô Bảo Châu đã được tạp chí uy tín Time của Mỹ đánh giá là một trong 10 phát kiến khoa học quan trọng nhất của năm 2009.
Peter Sarnak, chuyên gia về lý thuyết số học của Viện nghiên cứu cao cấp Princeton, nói về công trình của Bảo Châu: "Giống như chuyện có những người làm việc ở tít bên kia sông đợi ai đó ở bờ đối diện bắc cho cây cầu. Rồi giờ đây, cây cầu được bắc, toàn bộ công sức của họ được công nhận".
Huy chương Fields là một giải thưởng được trao cho tối đa bốn nhà toán học không quá 40 tuổi tại mỗi kỳ Đại hội Toán học Thế giới của Hiệp hội toán học quốc tế (IMU). Đại hội này được tổ chức 4 năm một lần. Nhà toán học Canada John Charles Fields là người sáng lập giải thưởng.
Cùng với Ngô Bảo Châu, ba nhà toán học khác đoạt giải Fields lần này còn có: Elon Lindenstrauss (Israel), Stanislav Smirnov (Nga) và Cedric Villani (Pháp).
Lễ khai mạc diễn ra trong buổi sáng nay tại thành phố Hyderabad và có khoảng 3.000 nhà toán học khắp thế giới tham dự. Ngồi trên hàng ghế ngay gần đầu trong hội trường có gia đình giáo sư Bảo Châu. Mẹ anh, phó giáo sư Trần Lưu Vân Hiền tươi tắn trong bộ áo dài truyền thống Việt Nam. Người cha - giáo sư Ngô Huy Cẩn - trang nghiêm trong bộ vest tối màu.
Con đường khoa học của Bảo Châu
Từ một học sinh chuyên toán ở Hà Nội những năm đầy khó khăn, giáo sư Ngô Bảo Châu đã trở thành nhà toán học tầm cỡ trong ngành toán thế giới.
Mùa hè 1988, Bảo Châu tham dự kỳ thi Olympic Toán quốc tế tại Australia và giành huy chương vàng. Mùa hè năm sau anh tiếp tục giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế tại Đức. Cũng trong năm 1989 Châu sang Pháp để học tại Đại học Paris 6. Anh bảo vệ luận án tiến sĩ khi mới 25 tuổi tại Đại học Sư phạm Paris - ngôi trường danh tiếng bậc nhất nước Pháp. Năm 2003, ở tuổi 31, anh hoàn thành luận án habilitation (tương đương tiến sĩ khoa học) tại Đại học Paris 11. Đầu năm sau anh trở thành giáo sư của đại học này.
Sau khi nhận giải thưởng Clay, Bảo Châu được Viện nghiên cứu khoa học cao cấp tại Princeton, Mỹ, mời sang làm giáo sư. Viện này là nơi quy tụ của nhiều nhà toán học và nhà vật lý hàng đầu thế giới, trong đó nhiều người từng đoạt giải Nobel và giải Fields.
Năm 2005, ở tuổi 33, Ngô Bảo Châu được đặc cách phong hàm giáo sư tại Việt Nam. Hiện nay anh là giáo sư trẻ tuổi nhất ở Việt Nam. Một năm sau đó, anh được mời đọc báo cáo tiểu ban tại Đại hội Toán học thế giới tại Madrid (Tây Ban Nha). Anh là người Việt Nam thứ ba có vinh dự này. Trước anh là hai người Việt Nam ở nước ngoài, giáo sư F. Phạm và giáo sư Dương Hồng Phong.
Sau khi chứng minh được “Bổ đề cơ bản”, một giả thuyết then chốt của Chương trình Langlands, anh được trao Giải thưởng Oberwolfach của Đức, Giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp (năm 2007). Công trình của anh đã được tạp chí đại chúng có uy tín Time Mỹ bình chọn là "một trong 10 phát minh khoa học tiêu biểu của năm 2009". Tháng 6 vừa qua, công trình của anh mang tên “Le lemme fondamental pour les algèbres de Lie” (Bổ đề cơ bản cho đại số Lie) dày 169 trang đã được chính thức công bố trong tạp chí Publications Mathématiques de L'IHÉS do nhà xuất bản Springer phát hành.
Dù nghiên cứu và giảng dạy toán ở các trung tâm hàng đầu thế giới, GS. Ngô Bảo Châu vẫn giành thời gian đáng kể để tham gia giảng dạy và đào tạo toán học tại Việt Nam. Anh tham gia công tác hướng dẫn nghiên cứu và giảng dạy chuyên đề cho sinh viên ở Đại học khoa học tự nhiên và Đại học Sư phạm (Đại học Quốc gia Hà Nội).
Giáo sư Ngô Bảo Châu sẽ bắt đầu làm việc tại khoa Toán của trường Đại học Chicago, Mỹ từ ngày 1/9/2010.
Mới đây, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã chính thức mời Ngô Bảo Châu về Việt Nam công tác và đóng góp cho chương trình nhằm đưa nước ta trở thành cường quốc về toán.
Minh Long
Giọng xúc động khi trả lời VnExpress, Thứ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân cho rằng, với giải Fields GS Ngô Bảo Châu đã trở thành niềm tự hào của người dân Việt Nam. Thầy giáo, bạn bè và những người yêu Toán cũng đang ngây ngất với chiến thắng của anh.
> Cư dân mạng háo hức với sự kiện GS Ngô Bảo Châu
Trao đổi với VnExpress, Thứ trưởng Nguyễn Quân cho rằng, thành tích của giáo sư Bảo Châu sẽ là tấm gương, là động lực lớn cổ vũ, khuyến khích các nhà khoa học trẻ, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học cơ bản phấn đấu học tập, nghiên cứu. Ông Quân bày tỏ mong muốn giáo sư Bảo Châu sẽ dành thời gian giúp đỡ đào tạo thế hệ trẻ, đồng thời làm cầu nối giữa các nhà khoa học Việt Nam và thế giới.
* Clip Ngô Bảo Châu nhận giải Fields Ông Quân cũng khẳng định, Chính phủ, Bộ KH&CN sẽ tiếp tục quan tâm, hỗ trợ cho các nhà khoa học trẻ thông qua Quỹ Phát triển Khoa học Công nghệ quốc gia trong công tác nghiên cứu khoa học cơ bản, định hướng ứng dụng.
Theo GS Nhung, việc Ngô Bảo Châu đoạt giải là hoàn toàn xứng đáng bởi đã chứng minh được bổ đề cơ bản. "GS Châu như một tổng công trình sư bắc được nhịp cầu giữa nhiều bến bờ xa lạ. Lâu nay mọi người vẫn tin là điều đó đúng nhưng chưa thể chứng minh, và GS Châu đã làm được", ông Nhung nói.
"Việc GS Châu đoạt giải là niềm tự hào của giới khoa học, giới Toán học Việt Nam, dân tộc Việt Nam và chứng minh chủ trương mở các lớp chuyên là hoàn toàn đúng đắn. Và chính Ngô Bảo Châu từng nói, nếu không có trường chuyên lớp chọn thì không thể có kết quả của anh cũng như những người khác", nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Trần Văn Nhung nhấn mạnh.
Tự hào về việc chủ nhân của giải thưởng Fields 2010 là "người Việt Nam, gen Việt Nam và cất cánh từ Việt Nam", GS Nhung cho biết thêm, năm 1988-1989 cậu học sinh khối chuyên Toán của ĐH Tổng hợp Hà Nội 2 lần vô địch Toán thế giới. Sau khi được thầy giáo người Việt Nam dạy dỗ, Ngô Bảo Châu tiếp tục được Pháp và Mỹ đào tạo thêm.
"Dù anh Châu được đào tạo ở Pháp hay Mỹ, tôi vẫn tin và tự hào vào trí tuệ Việt Nam. Nhưng nếu đất nước có nhiều thanh niên giỏi thì phải có cơ chế chính sách, lãnh đạo thế nào để phát huy chứ không phải chỉ say sưa, ru ngủ với thành tích này", Tổng thư ký Hội đồng Chức danh giáo sư nhà nước bày tỏ.
Túc trực bên máy vi tính suốt buổi trưa và chờ đợi việc xướng tên người học trò tài năng của mình, giáo sư Nguyễn Văn Mậu vui sướng cho biết, thành tích của Ngô Bảo Châu là niềm tự hào khôn tả của dân tộc cũng như của cả châu Á. Giáo sư Nguyễn Văn Mậu là người trực tiếp phụ trách đội tuyển Olympic Toán Việt Nam thời điểm Châu đi thi.
Nhìn nhận toàn bộ quá trình Bảo Châu trưởng thành, giáo sư Mậu khẳng định, thành công của Châu không phải tự nhiên mà có mà đó là cả quá trình rèn luyện lâu dài. "Bảo Châu có tài năng, học hành bài bản, lại được gửi tới những trung tâm Toán học lớn của thế giới, gặp thầy giỏi. Không phải đơn giản mà hội tụ được các yếu tố này nên việc Châu được vinh danh là tất yếu", giáo sư nói.
Giáo sư Mậu cũng cho rằng, sau sự kiện này, Toán học Việt Nam sẽ chuyển sang một giai đoạn mới, xây dựng và gia nhập các trường phái Toán học trên thế giới.
Ông Văn Đình Hải, 75 tuổi, bán nước ở đầu ngõ cho biết, Châu rất giống bố mẹ ở lối sống giản dị, khiêm nhường. "Sống ở nước ngoài, mỗi độ hè về, cậu ấy lại đưa vợ con về chơi khoảng nửa tháng. Chiều chiều mấy bố con dắt nhau dạo chơi. Họ rất giản dị, chưa bao giờ thấy đi xe máy hay ôtô, toàn đi bộ về nhà. Biết tin Châu đoạt giải cả xóm ai cũng tự hào", ông Hải nói.
Và như đón trước sự kiện này, 2 ngày trước khi người Việt Nam đầu tiên được xướng tên nhận giải Fields, hôm 17/8, Chính phủ đã ký quyết định phê duyệt chương trình trọng điểm quốc gia phát triển Toán học đến năm 2020. Với số tiền 651 tỷ đồng, Chính phủ kỳ vọng trong vòng 10 năm nữa thứ hạng Toán học Việt Nam sẽ nhảy tư bậc 50 hiện nay lên hạng 35-40, và đóng góp nhiều hơn nữa vào kinh tế xã hội và quốc phòng an ninh.
GS Ngô Bảo Châu sinh năm 1972 tại Hà Nội, là con duy nhất của GS TSKH Ngô Văn Cẩn, chuyên gia hàng đầu về cơ học và PGS TS Trần Lưu Vân Hiền. Anh từng học tại trường thực nghiệm Giảng Võ, trước khi vào khối chuyên toán của ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội).
Năm 1988, Bảo Châu tham dự kỳ thi Olympic Toán quốc tế tại Australia và giành huy chương Vàng. Năm sau, anh tiếp tục giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế tại Đức. Cũng trong năm 1989, anh sang Pháp học tại ĐH Paris 6 và bảo vệ luận án tiến sĩ khi mới 25 tuổi tại ĐH Sư phạm Paris - ngôi trường danh tiếng bậc nhất nước Pháp. Năm 2003, ở tuổi 31, anh hoàn thành luận án habilitation (tương đương tiến sĩ khoa học) tại ĐH Paris 11 và đầu năm sau trở thành giáo sư của đại học này.
Năm 2005, ở tuổi 33, Ngô Bảo Châu được đặc cách phong hàm giáo sư và trở thành giáo sư trẻ tuổi nhất Việt Nam. Năm 2007, sau khi chứng minh được “Bổ đề cơ bản”, một giả thuyết then chốt của Chương trình Langlands, anh được trao Giải thưởng Oberwolfach của Đức, Giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp.
Từ năm 2007 đến nay, GS Ngô Bảo Châu trở thành giáo sư đặc biệt tại Viện Toán học Việt Nam và tháng 9 tới, GS Ngô Bảo Châu sẽ bắt đầu làm việc tại khoa Toán ĐH Chicago (Mỹ).
Đầu tháng 8, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã mời Ngô Bảo Châu về Việt Nam công tác và đóng góp cho chương trình nhằm đưa nước ta trở thành cường quốc về Toán. Chính phủ cũng đã phê duyệt Chương trình trọng điểm quốc gia phát triển Toán học giai đoạn 2010-2020, với tâm điểm là xây dựng Viện Nghiên cứu cấp cao về Toán.
Trong lần chia sẻ với báo chí, GS Châu cho biết, nếu vinh dự được nhận giải thưởng Fields, anh sẽ dành toàn bộ số tiền thưởng cho các học sinh nghèo.
T. Dũng - N. Hưng - H. Thùy
Trường đại học Chicago, nơi Ngô Bảo Châu sẽ đến công tác kể từ tháng sau, dành những lời tốt đẹp nhất ca ngợi thành tựu của giáo sư và bày tỏ niềm mong chờ anh tới với nơi có khoa toán hàng đầu thế giới này.
> Tổng thống Pháp chúc mừng Bảo Châu
Việc giáo sư Ngô Bảo Châu được trao Huy chương Fields không có gì gây ngạc nhiên, Robert Fefferman, Trưởng phân khoa Khoa học Vật lý và cũng là giáo sư toán của Đại học Chicago bình luận.
"Ngô là một nhà toán học trẻ tuyệt vời", Fefferman nói. "huy chương Fields là sự công nhận xừng đáng đối với thành tựu đặc biệt của ông, tiếp nối truyền thống toán học vĩ đại ở Đại học Chicago".
Giáo sư Ngô Bảo Châu đã làm chủ nhiều lĩnh vực toán để có thể chứng minh được bổ đề cơ bản, Peter Constantin, chủ tịch khoa Toán và là giáo sư Đại học Chicago phát biểu. "Thành tựu xuất sắc của ông được xây dựng trên nhiều thập kỷ nghiên cứu của các nhà toán học lừng danh", Constantin nói thêm. "Nó sâu sắc và thuần túy toán học, nhưng có liên quan chặt chẽ đến thế giới khác, trong đó có vật lý cao cấp, khoa học điện toán và công nghệ mã hóa".
Thông cáo của Đại học Chicago còn đưa chi tiết về sơ lược tiểu sử cũng như những thành tựu, giải thưởng mà Ngô Bảo Châu giành được trong sự nghiệp toán học của mình.
"Việc chứng minh được bổ đề cơ bản, vốn là vấn đề hóc búa trong toán học nhiều thập kỷ nay, đã củng cố rất nhiều lý thuyết đang mở đường cho những tiến bộ đặc biệt quan trọng trong cấu trúc toán và vật lý", đại học Chicago bình luận trong bản tin của viện nghiên cứu cấp cao khóa hè 2010.
Giáo sư Ngô Bảo Châu, khi nhận lời công tác tại UChicago, cho biết đây là môi trường tốt để anh tiếp tục nghiên cứu toán học.
“Cơ hội cộng tác chặt chẽ hơn với các đồng nghiệp tại Đại học Chicago đóng vai trò quan trọng đối với quyết định tới Chicago của tôi. Mọi người đang giải quyết một số vấn đề cơ bản nhất trong toán học tại khoa Toán của Đại học Chicago”, Bảo Châu tâm sự.
Thanh Mai
buồn thế đó 
:banhbao53::banhbao53: